Vì sao nghe mãi không vào, và làm gì để đỡ hơn
Có một kiểu học viên rất hay gặp: đọc một đoạn văn thì hiểu gần hết, nhưng nghe đúng đoạn ấy do người khác đọc lên thì không bắt được mấy chữ. Người ta thường kết luận là mình thiếu từ. Phần lớn trường hợp không phải.
Chữ trong đầu và chữ trong tai là hai thứ khác nhau
Khi học bằng mắt, mỗi từ được lưu lại kèm một hình dạng rõ ràng, tách bạch với từ bên cạnh. Trong lời nói thật, các từ dính vào nhau. Âm cuối của từ này nối vào âm đầu của từ kia, nhiều âm bị lướt gần như mất hẳn, và những chữ không mang nghĩa chính thì bị nói rất nhẹ.
Kết quả là bạn đang tìm một thứ không có ở đó. Tai đi tìm những khối tách bạch như trên giấy, trong khi dòng âm thanh đi tới lại là một mảng liền.
Nghe nhiều không tự khắc giải quyết được
Lời khuyên hay gặp nhất là “cứ nghe nhiều vào”. Nghe nhiều có ích, nhưng chỉ khi bạn biết mình đang nghe hụt chỗ nào. Mở một đoạn nói dài mà hiểu được chừng hai phần mười thì phần lớn thời gian là âm thanh chạy qua tai, không đọng lại gì.
Thứ có ích hơn là nghe đi nghe lại một đoạn rất ngắn. Ba mươi giây, nghe năm lần, mỗi lần cố bắt thêm một chữ. Sau đó mới đọc lời. Chỗ nào bạn nghe hụt mà đọc lời ra mới nhận ra thì chính là chỗ cần nhớ — đó là một kiểu lướt âm mà tai bạn chưa quen.
Nói lại là cách nghe tốt nhất
Nghe một câu rồi nói lại đúng nhịp của nó có vẻ là bài tập nói, nhưng thực ra nó dạy tai nhiều hơn. Khi phải tự phát ra một chuỗi âm, bạn buộc phải để ý chỗ nào nối, chỗ nào nhấn, chỗ nào lướt. Sau vài tuần làm việc này, những chỗ trước kia nghe thành một mảng mờ bắt đầu tách ra.
Không cần đọc giống hệt. Chỉ cần đúng nhịp: nhấn đúng chữ cần nhấn và lướt đúng chữ cần lướt.
Chọn thứ để nghe theo chủ đề mình đã biết
Nghe về một chủ đề bạn đã rành bằng tiếng Việt dễ hơn nhiều so với nghe một chủ đề lạ. Khi đã biết nội dung đang đi về đâu, não còn chỗ trống để xử lý âm thanh. Vì vậy, bắt đầu bằng thứ liên quan tới công việc hoặc sở thích của bạn thường hiệu quả hơn là bắt đầu bằng một bản tin chung chung.
Chấp nhận nghe sót
Ngay cả khi đã nghe tốt, bạn vẫn sẽ sót chữ. Người bản ngữ nghe nhau cũng sót. Điều quan trọng là sót mà vẫn theo được mạch, và khi cần thì hỏi lại một cách bình thường. Một câu hỏi lại đúng lúc có ích hơn nhiều so với việc ngồi im rồi đoán.